Cây đa đầu làng là người bạn tri kỷ của tôi. Chiều nào
tôi cũng ra ngồi học ở đó, vưa thoáng mát, lại vừa được làm oai với bọn con
trai trong làng nhà nghèo chưa được cắp sách đi học.
Nói là học nhưng thực ra làm bộ ta đây là nhiều hơn. Có
người không biết nghĩ nhầm thằng Thanh con ông Biên học chăm thật.
Một hôm mặt trời sắp ẩn mình xuống chân núi xa xa, bà con
lục tục làm đồng về. Cái Tâm trong đoàn mỏ nhọn như trày đạp chìa ra như mỏ
chim đằng hắng nói khích
- Ê học nhiều quá dại chữ đi đấy!
Tôi dương mắt nhìn gườm Tâm. Lòng tức tối cho kẻ không
biết chữ đui. Tâm nói xong thì lén lút
cười thầm. Hôm sau cũng tầm ấy Tâm đi cuối đoàn, ném một cục bùn nhỏ bằng lóng
tay út vào sách tôi, đánh bẹt, nhòe cả trang giấy trắng. Tôi chau mày toan lớn
tiếng thì Tâm dơ ngón tay lên miệng, đánh choắt một tiếng như ra hiệu cho tôi
đừng để mấy người trước biết. Tôi đành
nhăn nhó mặt im lặng, ngậm đắng nuốt cay, tức tối
Nỗi bậc dọc chiều qua chưa nguôi thì chiều nay lại đến.
Cũng dòng người ấy lao động về. Tâm vẫn đi sau đoàn ngoái cổ thỏ thẻ: “Cho em
học với”. Giọng Tâm lúc này sao mà nhẹ nhàng, ngon ngọt thế. Làm tôi hết dận,
gượng trả lời cọc lóc:
- Muốn học thì tới
bày cho. Nghe tôi nói. Nét mặt Tâm rạng rỡ hẳn lên. Đôi má đỏ ửng, cặp mắt
trông hiền từ như mắt bồ câu nhìn tôi không chớp. Miệng gửi một nụ cười qua làn
gió nhẹ chiều mùa hè khi hoàng hôn sắp ập xuống.
Thế rồi từ đó tối tối hai đứa chụm đầu vào nhau, tay đưa
tay cho ngòi bút thành chữ sột soạt trên trang giấy nứa màu vàng nâu, bên ngọn
đèn dầu lạc của nhà tôi trong phòng riêng. Nỗi thì thầm im lặng chăm chú học
bài và giảng bài của hai đứa gia đình cũng như hàng xóm chẳng ai để ý tới.
Nhà Tâm cách nha tôi không xa lắm.Tâm lại khôn khéo chờ
làm xong công việc ban tối chuẩn bị lên giường ngủ thì mới lén bố mẹ dậy sang
nhà tôi học bài. Tôi cũng thế cố gắng chong đèn dả bộ học thêm khuya để bố mẹ
đừng để ý. Chờ Tâm đến thì hai đứa thì thầm trò chuyện cùng nhau. Tay bắt mặt
mừng. Có đêm Tâm đùm cho tôi miếng đường phèn để tôi uống nước thấp dọng. Có
đêm gói cho tôi con cà cuống mà chiều nay Tâm làm đồng bắt được đã nướng chín
thơm phức. Đêm nào cũng như đêm ấy hễ Tâm đến là tôi có quà. Hai đứa vừa chuyền
tay nhau, nhường nhau ăn thích thú không
gì vui bằng..
Một tháng rồi hai tháng Tâm biết đọc, biết viết, biết làm
tính làm toán tôi vui sướng vô cùng. Tâm thì khỏi nói biết chữ rồi như mở cờ
trong bụng. Tâm kín đáo thùy mỹ, không khoe khoang, không kiêu hãnh. Bởi vì lúc
bấy giờ Con gái trong làng chưa có ai đi học chữ cả. Một mình Tâm và chỉ một
mình Tâm biết đọc báo, đọc sách in. Tôi còn dạy cho tâm cách viết đơn từ, thư
tín. Cách viết báo cáo làm biên bản, làm
toán, làm tính vv. Tâm sáng dạ nên hướng dẫn qua là hiểu ngay.
Năm tôi 16, Tâm 15 tuổi thì cách mạng thành công. Toàn
dân nỗi dậy cướp chính quyền. Tôi cùng Tâm tham gia vào đội Thiếu Niên Cứu quốc
của xã. Bố Tâm ngăn cản Tâm:
- Mày thì biết gì mà cũng vào hội vào hè. Thằng Thanh con
ông Biên nó học giỏi thông tiếng ta, tiếng Tây còn mày thì nhít là một không
biết vào làm gì. Người ta cười cho xấu mặt cả nhà đấy. Tâm nân nỉ:
- Con biết mà, cha cứ để con vào với bạn cho vui
- Nói láo bố Tâm quát: Mày thử cầm tờ báo đọc tao nghe
coi.
Tâm nhanh nhẹn cầm tờ báo ông còn nói vọi thêm cầm ngược
hay là cầm xuôi đó. Tâm nhoẻn nụ cười tự đắc với cha. Đây con đọc cho mà nghe.
Thế là tâm đọc nhanh như nước chảy. Ông bố hết sức ngạc nhiên thỏ thẻ với con.
- Ai bày cho mày
học đấy? Học lúc nào mà mày giỏi vậy?
- Anh Thanh con
ông Biên đấy. Tâm nói to cho mọi người trong nhà cùng nghe.
Cả nhà Tâm ai cũng ngạc nhiên trời ơi! Con ơi! ông bố dằn dọng:
- Con ơi nhất tự
vi sư- bán tự vi sư con ơi! Sao con
không nói với cha để tạ lễ với thầy. Từ giờ về sau con phải gọi anh Thanh là
thầy không được trái với lễ giáo của ông
cha đấy con ơi!
Tâm cười ngắt nghẻo
- Cha ơi con với
anh Thanh đã là bạn thân nhau lắm rồi. Ông già trố mắt
- Cái gì mày nói
cái gì. Lễ giáo ai cho phép mày bạn với thầy. Tội đáng trừng trị. Tao phải sang
thưa chuyện với gia đình ông Biên và cậu Thanh mới được.Không thể để cho mày
lọng quyền như thế người ta cười cho mà chết. Ông dận dữ nổi sùng, cà nhà can
ngăn, khuyên ông bình tĩnh lại ông mới nguôi.
Mấy tháng sau phong trào diệt dốt được ban hành khắp toàn
dân. Đoàn thiếu người nên cử hai đứa chúng tôi biết chữ lại là tuổi thành niên
rồi lên giúp đoàn làm ban xóa nạn mù chữ
cho xã. Chúng tôi hăng hái thực hiện nhiệm vụ.Thực là vui những ngày chỉ ăn cơm
nhà vác tù và hàng tổng nhưng lại cảm thấy hạnh phúc vô cùng Lúc nào Tâm cũng
tíu tít bên tôi Thiếu Tâm tôi cũng buồn Có Tâm tôi càng tích cực làm việc.
. Ba tháng diệt giặc dốt
lại tiếp diệt nạn mù nghĩa. Thấy chúng tôi có khả năng lại hăng say nghề
nghiệp biết dân vận, biết tuyên truyền mọi người thực hiện lời kêu gọi của Bác Hồ “Chống giặc
dốt, giặc đói và giặc ngoại xâm”nên dần dần chúng tôi được Ủy Ban Kháng Chiến
và Hành Chánh xã giới thiệu và Đảng Cộng Sản lúc tôi trọn 18 tuổi Tâm 17 tuổi
Nghiễm nhiên chúng tôi trở thành cán bộ của Huyện. Không gì sung sướng bằng. Bố
cái Tâm bây giờ thì luôn miệng khoe con cho làng xóm biết. Lại ca ngợi tôi hết
sức. Giá mà hai đứa thực yêu nhau thì phúc to cho gia đình tôi lắm. Nhà tôi
được sánh với nhà ông Biên quả là như núi Thái Sơn.
Năm 1948 Trường phổ thông được mở khắp các xã nhưng lại
ít học sinh đến trường. Chúng tôi lại làm thêm công việc vận động lứa tuổi từ
10 đến 18-20 có khả năng thích vào học lớp nào thì cứ vào lớp ấy. Chẳng hạn Lớp
4- lớp 3- lớp 2 hay lớp một tùy lực học của mình. Ngoài ra còn mở thêm các lớp
Bình Dân Học Vụ khắp các xóm trong xã cho người lớn học. Phong trào học chữ
toàn xã thật sôi nổi.
Thế rồi hai đứa chúng tôi được huyện điều vào ngành giáo
viên của tĩnh, tiếp tục công tác giảng dạy các lớp phổ thông trong xã và trong
cụm, chuyên nghiệp luôn chứ không phải làm nhiệm vụ gì khác nữa.
Hàng ngày chúng tôi lo lắng về chất lượng của lớp thấy học sinh ngoan, học giỏi thì như
mở cờ trong bụng
Tôi được phụ trách lớp 4. Tâm phụ trách lớp 3 và một số
thầy cô khác nữa cùng phụ trách các lớp dưới.
Hồi đó học hết lớp 7 là hết cở. Do đó chương trình học hơi
cao. Mà mình tự phải đi sưu tầm tài liệu về dạy, Hỏi trường này, liên hệ với
trường kia đi liên hệ với ty, với phòng giáo dục để xin tài liệu về trường có
bài tự soạn mà lên lớp. Khó nhất là thiếu tài liệu lại chương trình thì mò mẩm
chẳng có hướng dẫn.. Thế nhưng chúng tôi và rất nhiều thầy cô giáo khác cũng
hoàn thành tốt năm học đầu tiên được Nha
Giáo Dục Liên Khu Năm ca ngợi.
Dần dần chúng tôi được đi học các lớp đào tạo, bồi dưỡng
nghiệp vụ trong hè. Trở thành thầy giáo cấp hai. Cấp ba. Cấp một.Thật là vinh
dữ. Tôi và Tâm thường được sát cạnh nhau làm việc, lên lớp chuyện trò. Nên hai
đứa nhiều bữa không ăn cũng no. Bà con làng xóm cũng nhen nhúm cho tình yêu hai
đứa chúng tôi. Nhất là mấy ông cán bộ xã lại hay chọc ghẹo trêu nhéo có lúc làm
chúng tôi rầy đỏ mặt.Nhưng trong lòng thì cảm thấy vui sướng, hạnh phúc vô
cùng.
Một thời gian sau Tôi phải xa nhà để đi dạy bổ sung giáo
viên thêm cho các trường lân cận trong tĩnh. Còn Tâm thì huyện điều lên làm cán
bộ phụ nữ huyện, thoát ly giảng dạy. Từ đó hai đứa chúng tôi ít gặp nhau như
thường ngày trước nữa.
Nỗi buồn nhớ nhau thầm lặng kín đáo khó ai mà suy ra được
Công tác nhiều lúc đâm ra trễ mảng, Thiếu tích cực.
Hàng tuần may ra gặp lại nhau được một lần nếu như hai
đứa cùng về thăm nhà một lúc. Hồi đó tin tức thư tín khó lòng lắm thành ra nỗi
nhớ, nỗi thương cứ chồng chất lên trong lòng không sao nguôi được. Hễ có gặp nhau một lần là như đỉa đói Bao nhiêu
chuyện vui, buồn trút sạch cho giòng tâm sự.
Tâm lớn lên mỗi ngày mỗi đẹp. Khuôn mặt trái xoan mú mẩm
đôi gỏ má của con gái tân thời. Mái tóc rậm và dài quá gót chân. Mỗi lần Tâm
chải đầu phải đứng lên ghế cao để khỏi tóc vướng dơ xuống nền nhà bẩn. Ngồi với Tâm lúc nào tôi
cũng vuốt vuốt mái tọc óng mượt như tơ và hôn nhẹ vào mũi tận hưởng mùi hương dịu
ngọt của mồ hôi Tâm len lỏi trên từng sợi tóc xanh đen của lứa tuổi hồn nhiên
trong trắng.Nhiều lần tôi muốn bỏ việc về quê cũng như Tâm để hàng ngày có mặt
bên nhau trút những nỗi lòng sâu lắng cho trái tim đang hừng hực bốc cháy về
ngọn lửa tình yêu.Nhưng rồi nghĩ mình là Đảng viên là người hiểu biết. Dá làm
vậy thì tiếng cười để đời.
Lòng dũng cảm của người thanh niên tôi không chần chừ
nữa. Quyết tâm xung phong vào bộ đội đánh Tây. Đi xa cho khuất mắt luôn. Khổ
nỗi cơ quan còn cần người như tôi lắm làm sao lại để tôi tham gia vào nơi bom
đạn được.
Nghĩ quanh nghĩ quẩn mãi. Cuối cùng cũng vẫn là thầy giáo
gõ đầu trẻ. Được phần sống với học sinh lứa tuổi thơ ngây vui vẽ, các em lại
tríu mến bên thầy nên cũng có giờ phút nguôi ngoai cơn nhớ về Tâm
Cho đến năm 1953 khi có chính sách giảm tô và cải cách ra
đời, nhà tôi bị quy thành phần. Bản thân tôi nghi vấn làm
giám điệp cho Pháp.
Thế là từ đó cuộc đời tôi bị xuống dốc, thậm tệ. Mất Đảng
viên, mất thầy giáo phải về quản thúc tại địa phương.
Bây giờ thì tôi lại không ưng về địa phương cũng phải
chịu. Nỗi cay đắng của cuộc đời ba chìm bảy nỗi phong ba bão táp từ miếng ăn
tấm mặc, nhà ở tự dưng ập đến bất ngờ.
Trong những ngày buồn khổ và đen tối của đời tôi, đau
lòng hơn là Tâm cũng đứng về phe nông
dân xem thành phần địa chủ là kẻ thù của nông dân không đội trời chung và xa
lánh tôi đi theo tiếng gọi thiêng liêng khác. Mối tình đầu của chúng tôi vừa
chớm nở đã bị cơn sóng của đấu tranh giai cấp dập vùi. Không bao giờ đơm hoa
kết trái được nữa./.

Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét